Powered by Ajaxy

Czy można odmówić pracy w nadgodzinach?


praca-w-nadgodzinach.png
Źródło: Flickr.com

 

Konieczność pracy po godzinach może budzić emocje. Mało kto lubi spędzać popołudnia w pracy. Z drugiej strony rozsądek (a może poczucie odpowiedzialności?) podpowiada, by „prośbę” szefa potraktować poważnie i kiedy trzeba po prostu zostać w pracy dłużej.

 

Czy jednak pracodawca może „zmusić” pracownika do pracy w nadgodzinach?

 

Pracą w godzinach nadliczbowych jest praca wykonywana ponad obowiązujące normy czasu pracy i jest dopuszczalna w razie:

 

1) konieczności prowadzenia akcji ratowniczej w celu ochrony życia lub zdrowia ludzkiego, ochrony mienia lub środowiska albo usunięcia awarii;

 

2) szczególnych potrzeb pracodawcy (ten przypadek będziemy analizować).

 

Kiedy nadgodziny?

 

Warto pamiętać:

• Praca w nadgodzinach najczęściej uzasadniana jest szczególnymi potrzebami pracodawcy. UWAGA: szczególne potrzeby pracodawcy to potrzeby inne niż zwykłe,

 

• Nadgodziny nie mogą być więc przez pracodawcę planowane wcześniej,

 

• Dodatkowo trzeba pamiętać o zawartych w przepisach prawa pracy limitach godzin nadliczbowych – 150 godzin w roku kalendarzowym. Polecenie pracy w godzinach nadliczbowych w rozmiarze przekraczającym dopuszczalny przepisami prawa pracy limit jest bowiem wykroczeniem przeciw prawom pracownika.

Dopuszczalność pracy w godzinach nadliczbowych

 

O konieczności pracy w nadgodzinach rozstrzyga pracodawca. Odmowa wykonania takiego polecenia, jeżeli wydane ono zostało zgodnie z obowiązującymi przepisami, jest naruszeniem obowiązków pracowniczych i co do zasady stanowi podstawę rozwiązania umowy o pracę. W wyroku z dnia 16 grudnia 1987 r. (I PRN 68/87) Sąd Najwyższy stwierdził, że:

 

Praca w godzinach nadliczbowych jest wykonywana w warunkach określonego już zmęczenia pracownika. Nie uzasadnia to jednak odmowy pracownika wykonania polecenia pozostania poza godzinami pracy (…).

 

W tej sprawie pracownicy nie wykonali polecenia pozostania po godzinach. Sąd przyjął, iż zachowanie takie stanowiło ciężkie naruszenie podstawowych obowiązków pracowniczych i zwolnienie dyscyplinarne było możliwe.

 

Oczywiście są przypadki, gdy odmowa pracy w godzinach nadliczbowych może być uzasadniona, np. jeżeli polecenie pracodawcy jest bezprawne i narusza jeden z bezwzględnych zakazów, o których mowa w przepisach prawa pracy. Otwartym pozostaje, czy odmowa jest możliwa, gdy limit godzin nadliczbowych został przekroczony lub pracodawca uchyla się od rekompensat za pracę w godzinach nadliczbowych. Wydaje się, że w takim przypadku za każdym razem Sąd badać będzie okoliczności i zinterpretuje je przez pryzmat zasad współżycia społecznego.

 

Jak poinformować pracownika o konieczności pracy w nadgodzinach?

 

Nie ma obowiązku stosowania szczególnej formy polecenia pracy w nadgodzinach. Nie musi być więc stosowana forma pisemna. Polecenie może zostać wydane także w sposób dorozumiany, również poprzez milczącą akceptację zachowania pracownika. W wyroku z dnia 10 listopada 2009 r. (II PK 51/09) Sąd Najwyższy stwierdził nawet:

 

Uznaniu za pracę w godzinach nadliczbowych (…) pracy, którą pracodawca zlecił pracownikowi i godził się na jej wykonywanie po normalnych godzinach pracy, NIE przeszkadza niezachowanie reguł porządkowych wynikających z regulaminu pracy, uzależniającego podjęcie takiej pracy od pisemnego polecenia przełożonych pracownika lub wymagającego późniejszej akceptacji (…)

 

Samowolna decyzja w sprawie nadgodzin

 

Pracownik nie może jednak podjąć decyzji o nadgodzinach na własną rękę. Dlatego jeżeli podejmie pracę bez wiedzy pracodawcy, wątpliwe, czy zdobędzie prawo do dodatkowego wynagrodzenia, bowiem praca ponadnormatywna może być wykonywana tylko na polecenie pracodawcy, gdyż to on sprawuje kierownictwo nad organizacją procesu pracy w zakładzie pracy ( II PK 248/08, Sąd Najwyższy z 27 stycznia 2009 r. )

 

PODSUMOWANIE

 

1) Jeżeli pracodawca działa w zgodzie z przepisami prawa pracy, odmowa wykonania polecenia pracy ponad obowiązujące normy czasu pracy co do zasady nie będzie możliwa i stanowić może podstawę do wypowiedzenia umowy o pracę.

2) Wykonanie takiego polecenia jest obowiązkiem pracownika, choć od tej zasady istnieją wyjątki. Możliwości odmowy zależeć będzie od oceny konkretnej sytuacji.

 

michal_trowskiRadca prawny Michał Trowski – współwłaściciel Kancelarii Mikolcz Trowski i Wspólnicy. Posiada bogate doświadczenie zarówno w obsłudze krajowych i zagranicznych podmiotów gospodarczych, a także osób fizycznych. Ukończył studium prawa angielskiego i europejskiego Cambridge Diploma in English and European Law oraz pilotażową edycję Szkoły Prawa Amerykańskiego organizowaną przez amerykański uniwersytet Chicago-Kent College of Law oraz Wydział Prawa i Administracji UG. Specjalizuje się w prawie spółek, prawie korporacyjnym, autorskim oraz prawie pracy. Wiele lat pracował jako prawnik korporacyjny, w obsłudze prawnej podmiotów gospodarczych, a także jako członek organów spółek prawa handlowego.

 

FacebookTwitterLinkedInGoogle+

Tagi: , ,


  • Norbert

    Faszyzm.

  • adam kow

    To jest właśnie dziadowskie Polskie prawo pracy, Pracodawcy nie można odmówić a jak odmówię to do zwolnienia. I to ma być demokracja?? W d… mam takie prawo,

Autor

Cześć. Nazywam się Mariusz Bzdęga i jestem twórcą bloga ManifestHR.pl. Ponieważ jest to blog w którym piszę o HR, kliknij a znajdziesz informacje o moich doświadczeniach zawodowych. Więcej...

Koniecznie przeczytaj

Twitter

@MBzdega @@MBzdega
ManifestHR.pl
Mariusz Bzdęga  @@MBzdega
RT @VoCommunism: 78 years ago #OTD, Poland discovered that while different in theory, Fascism and Communism are identical in practice https… 
ManifestHR.pl
Mariusz Bzdęga  @@MBzdega
RT @EnergaSA: Pierwsza drużyna @BG_1930, z logiem #Energa na koszulkach, już jutro o godz. 17 rozpocznie sezon na murawie NSR. Widzimy się… 
ManifestHR.pl
Mariusz Bzdęga  @@MBzdega
https://t.co/luc2wfVbJL Companies opposed the recent executive order on immigration #Trump #EmploymentBrand 

Grupa Trop